Bài học thành công của Singapore: Nỗ lực phi thường để trở nên khác biệt

Các nguyên tắc chiến lược tạo nên thành công của Singapore trong suốt chặng đường phát triển của đất nước này kể từ những năm 60 của thế kỷ trước bao gồm 7 trụ cột, có tính liên thông và mục tiêu xuyên suốt là đặt lợi ích của con người, người dân vào trung tâm phụng sự của hệ thống công và mọi chính sách phát triển đất nước.

Kế hoạch tạo ra Thành phố vườn (Garden City) của Singapore được phát triển từ năm 1967 với việc xây dựng thành phố phủ đầy cây xanh. Gần đây nó đã được phát triển thành Thành phố trong vườn (City in the Garden) hướng tới việc tạo ra một không gian giao hòa giữa thiên nhiên và lối sống của con người. Nguồn ảnh: http://www.eco-business.com

Kế hoạch tạo ra Thành phố vườn (Garden City) của Singapore được phát triển từ năm 1967 với việc xây dựng thành phố phủ đầy cây xanh. Gần đây nó đã được phát triển thành Thành phố trong vườn (City in the Garden) hướng tới việc tạo ra một không gian giao hòa giữa thiên nhiên và lối sống của con người. Nguồn ảnh: http://www.eco-business.com

I. Tổng quan về Singapore

Singpore là quốc đảo nhỏ bé, với diện tích 719 km2, số dân 5.6 triệu người (tương đương quy mô dân số của Phần Lan và Israel), GDP khoảng 296 tỷ USD. Theo bình chọn của Tạp chí Forbes năm 2017, trên cơ sở số liệu công bố của Quỹ Tiền tệ thế giới, Singapore được xem là trung tâm công nghệ, sản xuất và tài chính (a technology, manufacturing and finance hub) với thu nhập bình quân đầu người trên 56.700 USD, là quốc gia giàu thứ ba trên thế giới, chỉ sau Qatar (88.000 USD) và Luxembourg (81.000 USD).

Các chỉ số xếp hạng của Singapore về đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) và chỉ số cạnh tranh toàn cầu (GCI) đều ở tốp đầu thế giới. Năm 2017, Singapore xếp thứ 7/127 quốc gia về chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu1 (Việt Nam thứ 47/127) và xếp thứ 3/137 quốc gia về chỉ số cạnh tranh toàn cầu2 (Việt Nam thứ 55/137).

Để đạt được kỳ tích phát triển như ngày nay, Singapore phải vượt qua rất nhiều thách thức của một quốc gia diện tích nhỏ hẹp, không có tài nguyên thiên nhiên.

Quá trình công nghiệp hóa của Singapore đã trải qua 5 giai đoạn: từ thập kỷ 1960 – thâm dụng lao động (Labour Intensive Phase), thập kỷ 1970 – thâm dụng kỹ năng (Skill Intensive Phase), thập kỷ 1980 – thâm dụng vốn (Capital Intensive Phase), thập kỷ 1990 – thâm dụng công nghệ (Technology Intensive Phase), cho tới giai đoạn hiện nay – thâm dụng tri thức và đổi mới sáng tạo (Knowledge and Innovation Intensive Phase).

II. Bảy nguyên tắc chiến lược tạo nên thành công của Singapore

1. Có nền quản trị tốt (Good Governance).

Muốn có nền quản trị tốt, cần đảm bảo các nguyên tắc sau: i) Nền hành chính quốc gia liêm chính và có trách nhiệm, dựa trên cơ chế thực tài (đảm bảo tuyển dụng người tài làm việc trong bộ máy chính quyền) và tinh thần thượng tôn pháp luật; ii) chính sách công thực mạnh và thực dụng (theo nghĩa tích cực), bắt buộc sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ chính thức.

2. Có nền công vụ trung thực và hiệu quả (Honest & Efficient Civil Service).

Đây cũng là nhu cầu tự thân xuất phát từ bối cảnh năm 1959, nền công vụ Singapore được tiếp quản từ người Anh sau khi Singapore nắm quyền tự quyết và Đảng Hành động Nhân dân (PAP) thắng cử, phải đối mặt với hai thách thức kép là tạo việc làm cho người dân và đảm bảo nhà ở cho dân. Để hoàn thành hai sứ mệnh đầy thách thức này, nền công vụ Singapore phải cải tổ theo hướng trung thực và hiệu quả, đảm bảo có đủ năng lực thực thi có hiệu lực và hiệu quả các chính sách của Chính phủ.

Tính hiệu quả của nền công vụ phụ thuộc vào cơ chế thực tài. Công chức được tuyển dụng trên cơ sở năng lực chuyên môn giỏi và được thăng tiến dựa trên năng lực và tiềm năng. Công chức không đáp ứng tiêu chuẩn sẽ bị thải loại. Cơ chế thực tài cho phép chính quyền lựa chọn được những người giỏi nhất có đủ năng lực giải quyết các thách thức quốc gia (như sứ mệnh tạo việc làm và đảm bảo nhà ở cho mọi người dân Singapore). Bên cạnh đó, một nền công vụ hiệu quả cũng đòi hỏi công chức phải có tính trung thực. Nền công vụ trung thực sẽ loại trừ các nguy cơ tham nhũng, đảm bảo chất lượng dịch vụ công, góp phần thúc đẩy hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp và thu hút được đầu tư nước ngoài. Nguyên tắc thực tài và trung thực sẽ bảo đảm sự tự tin của nền công vụ và niềm tin của dân chúng đối với chính quyền.

3. Phát triển kinh tế – tạo việc làm cho người dân (Economic Development – Creating jobs for the people).

Ưu tiên hàng đầu của Chính phủ mới khi tiếp quản chính quyền là phải tạo việc làm cho mọi người dân Singapore. Khi đất nước không có đất đai để phát triển nông nghiệp và thu hút việc làm thì công nghiệp hóa là một lựa chọn tất yếu. Mục tiêu thu hút đầu tư nước ngoài được đặt ra và khi người dân đã có việc làm, thì giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế cần đặt trọng tâm không chỉ vào việc tạo thêm việc làm, mà là tạo việc làm có thu nhập cao hơn.

4. Phát triển nhà ở công – xây nhà cho dân ở (Public Housing – Building homes for the people).

Khi người dân đã có việc làm, thì nhu cầu tiếp theo là cần nơi ăn, chốn ở ổn định. Chính phủ Singapore xác định trách nhiệm của mình là phải đảm bảo cho mọi người dân đều có nhà để ở. Chính sách nhà ở công ra đời từ năm 1964 và từ đó đến nay đã thành công tốt đẹp, có tới hơn 90% người dân Singapore sống tại nhà ở công – các căn hộ do Chính phủ đầu tư xây dựng và bán lại với cơ chế sao cho người dân có thu nhập thấp nhất vẫn đủ khả năng sở hữu căn hộ.

5. Phát triển hệ thống giao thông đường bộ – giúp người dân di chuyển thuận lợi(Land Transport System – Keeping the nation moving).

Khi chính sách tạo việc làm và nhà ở cho người dân thành công cũng lại tạo ra một thách thức mới, đó là vấn đề tắc nghẽn giao thông đô thị. Trước thực trạng đó, Chính phủ Singpore đặt ra mục tiêu phải đảm bảo cho giao thông thông suốt, thuận tiện cho người dân đi lại, từ đó, giảm các chi phí cơ hội do ùn tắc giao thông gây ra, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển hiệu quả hơn.

Chiến lược thông minh của Chính phủ nhằm giải quyết vấn đề giao thông đô thị là: kiểm soát chặt chẽ việc sở hữu và sử dụng xe ô tô cá nhân; khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng; đồng bộ hóa quy hoạch hệ thống giao thông và quy hoạch sử dụng đất đai. Đặc biệt, cơ chế thu phí tắc nghẽn giao thông được áp dụng từ năm 1998 (Electronic Road Pricing scheme) được coi là một sáng kiến đặc biệt thành công của Singapore trong giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông giờ cao điểm, đã được nhiều quốc gia trên thế giới học tập, áp dụng.

Một nét chính sách cực kỳ độc đáo và nhân văn của Chính phủ nhằm khuyến khích người dân tham gia giao thông công cộng đó là: xây dựng các mái che cho các con đường dẫn từ các ga tàu điện ngầm tới bến xe buýt và các khu nhà ở của người dân. Sự thuận tiện của hệ thống giao thông công cộng đã thu hút hơn 60% người dân quốc đảo sử dụng phương tiện này, góp phần giải quyết hiệu quả vấn đề tắc nghẽn giao thông của thành phố.

6. Bảo vệ môi trường – giữ cho đất nước sạch và xanh (Environment Protection – Keeping the country clean and green).

Khi các điều kiện cơ bản về việc làm, nhà ở và giao thông được bảo đảm, Chính phủ Singapore tính đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cố Thủ tướng Lý Quang Diệu tin tưởng sâu sắc rằng, việc đảm bảo một môi trường đô thị sạch và xanh là vô cùng quan trọng đối với sự ổn định xã hội. Từ đó, các chính sách về đảm bảo vệ sinh môi trường, xử lý nước thải thành nước sinh hoạt, phủ xanh các tòa nhà cao tầng (với triết lý việc xây dựng các tòa nhà lấy đi thảm cây xanh trên mặt đất thì phải trả lại màu xanh tự nhiên đó trên các nóc nhà hoặc ban công tòa nhà), trồng thêm công viên cây xanh và kết nối các công viên trên toàn thành phố bằng các con đường thư giãn.

7. Phát triển đô thị – tạo nên một thành phố đáng sống và bền vững (Urban Development – Creating a sustainable and livable city).

Phát triển thành phố trở thành một nơi đáng sống và có tính bền vững, truyền cảm hứng cho hơn 5.6 triệu người dân là mục tiêu mà Chính quyền đô thị Singapore hướng tới. Do vậy, quan điểm chỉ đạo quy hoạch đô thị của thành phố dựa trên ba từ khóa cơ bản: Tổng thể (Comprehensive), Tích hợp (Integrated) và Hướng tới tương lai (Forward-looking) với mục tiêu biến Singapore từ “Thành phố vườn” (Garden City, năm 2008) thành “Thành phố trong vườn” (City in a Garden).

90% dân số Singapore ở trong các khu chung cư có chất lượng tốt do nhà nước xây dựng, và bán lại với giá rẻ. Nguồn ảnh: http://static.atimes.com

90% dân số Singapore ở trong các khu chung cư có chất lượng tốt do nhà nước xây dựng, và bán lại với giá rẻ. Nguồn ảnh: http://static.atimes.com

Có sự khác biệt khá tinh tế giữa triết lý xây dựng thành phố nhiều cây xanh (thành phố có vườn – Garden City) với thành phố nằm trong một khu vườn rộng lớn được bao bọc bởi màu xanh vô tận của cây cỏ, đa dạng sinh học và muôn loài cùng sinh sống