Môi trường sáng tạo khởi nghiệp từ góc nhìn Hội thảo về “Vai trò của các trường đại học và các cơ sở đào tạo trong phát triển hệ sinh thái Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp”

Một chủ đề lặp đi lặp lại tại nhiều diễn đàn quốc tế bàn về giáo dục đại học trong năm nay là định nghĩa lại vai trò và bản chất của trường đại học. Đó là do những thay đổi trong công nghệ trong vài năm gần đây đã làm biến đổi một cách sâu sắc nhiều thứ trong xã hội chúng ta đang sống, đặc biệt là biến đổi trong cách thức chúng ta giao tiếp với nhau, cách thức tạo ra và sử dụng tri thức. Smartphone, facebook và các mạng xã hội tương tự chỉ mới ra đời từ năm 2007, nhưng ngày nay, quả là khó mà hình dung chúng ta sẽ sống và làm việc thế nào khi không có những công cụ đó.

Những biến đổi này có tác động trực tiếp đến các trường ĐH, cách thức các trường thực hiện sứ mạng của mình, và cách xã hội nhìn nhận về vai trò của các trường. Thế nhưng, dường như các trường ĐH đang rất chậm thay đổi. Cho đến nay, các trường vẫn tiếp tục vận hành như cách đây vài thập kỷ, với trọng tâm là giảng dạy và nghiên cứu. Với sự phát triển của công nghệ truyền thông, chức năng giảng dạy của trường ĐH không còn quan trọng như xưa: người thầy và nhà trường không còn độc quyền mang lại tri thức nữa. Ngay cả sứ mạng nghiên cứu cũng không còn là độc quyền của trường ĐH. Ngày nay đang có rất nhiều tổ chức bên ngoài trường ĐH, đặc biệt là các đơn vị R&D của những doanh nghiệp đa quốc gia, thực hiện những nghiên cứu quan trọng.

Vì thế, câu hỏi về việc xem xét lại sứ mạng của trường ĐH, nhấn mạnh thích đáng hơn đến sứ mạng thứ ba của nhà trường, là chuyển giao công nghệ và phục vụ cộng đồng, đang được liên tục đặt ra. Trong bối cảnh của nên kinh tế tri thức, khả năng đổi mới sáng tạo và tư duy khởi nghiệp ngày càng trở thành nhân tố quyết định sống còn của các doanh nghiệp. Nhà trường không thể đứng ngoài dòng chảy ấy.

Đặc biệt là, tình trạng cử nhân thất nghiệp đang tăng khắp nơi trên thế giới gây ra những quan ngại cho tất cả các bên liên quan của GDĐH, khiến nó trở thành một vấn đề trọng tâm phải tìm cách giải quyết. Cách giải quyết tận gốc vấn đề này hẳn nhiên không phải là đổ lỗi cho nhau, mà là tạo ra thêm nhiều việc làm mới. Muốn có thêm nhiều việc làm mới, thì phải có một môi trường khích lệ tinh thần sáng tạo và khởi nghiệp.

Vai trò của trường ĐH và các tổ chức giáo dục sẽ là như thế nào trong tam giác nhà trường- nhà nước- doanh nghiệp khi chúng ta mong muốn tạo ra một môi trường hỗ trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và kích thích đổi mới sáng tạo? Đó là chủ đề của cuộc hội thảo do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 9-10/12/2015 tại TPHCM, nhằm tập hợp giới doanh nghiệp, các quỹ đầu tư mạo hiểm, giới đại học, giới quản lý, giới làm chính sách của các nước Singapore, Malaysia, Thái Lan, Myanmar, Cambodia, Lào, Việt Nam, và các chuyên gia Phần Lan, Hoa Kỳ, nhằm thảo luận về những sáng kiến có thể thúc đẩy hình thành một hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo cho cả khu vực ASEAN.

Môi trường sáng tạo khởi nghiệp

TS. Phạm Thị Ly