Học giả hàng đầu thế giới về đổi mới sáng tạo thuyết trình với Bộ Khoa học và Công nghệ

Ngày 22/8, Göran Roos – Giáo sư hàng đầu thế giới về đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế – đã có buổi thuyết trình tại Bộ KH&CN về chính sách KH&CN và đổi mới sáng tạo phục vụ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mới và các khuyến nghị đối với Việt Nam.

Giáo sư Goran Roos là diễn giả có ảnh hưởng trên toàn thế giới về phát triển kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ông cũng là người sáng lập ra ngành khoa học về nguồn vốn trí tuệ hiện đại. Ông được Tạp chí kinh doanh của Tây Ban Nha “Direccion y Progreso” bình chọn là 1 trong 13 nhà tư tưởng có ảnh hưởng nhất thế kỷ 21.

Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) thông qua Chương trình Đối tác đổi mới sáng tạo Việt Nam – Phần Lan, giai đoạn II (IPP2) đã mời Giáo sư Göran Roos đến thuyết trình tại Bộ Khoa học và Công nghệ về chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mới của thế giới và các khuyến nghị đối với Việt Nam.

Giáo sư Goran Roos trong buổi thuyết trình tại Bộ KH&CN sáng nay.

Giáo sư Goran Roos trong buổi thuyết trình tại Bộ KH&CN sáng nay.

Chủ đề của cuộc thuyết trình là “Đổi mới sáng tạo với tăng trưởng kinh tế – Bối cảnh mới của thế giới và các khuyến nghị chính sách”, trong đó, Giáo sư đề cập tới các vấn đề như chính sách công nghiệp và xã hội, chính sách giáo dục và phát triển kỹ năng, chính sách phát triển nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, ông Göran Roos sẽ có một phần riêng nói về các khuyến nghị đối với Việt Nam.

Tham dự buổi thuyết trình có khoảng 200 đại biểu gồm Lãnh đạo Bộ KH&CN, cán bộ chủ chốt của Bộ KH&CN, cán bộ trẻ tiềm năng và khách mời từ Đại sứ quán Phần Lan, đại diện một số Bộ, ngành, trường đại học và hai viện hàn lâm.

tt_mg_3441

Buổi thuyết trình của Giáo sư Göran Roos là một hoạt động nằm trong chương trình nâng cao năng lực cho cán bộ hoạch định chính sách của Việt Nam về quản trị đổi mới sáng tạo. Mục đích của chương trình nhằm trang bị kiến thức và tư duy mới cho đội ngũ cán bộ quản lý của Bộ KH&CN, sở KH&CN, các Bộ, các ngành liên quan về bối cảnh quốc tế, các xu hướng quốc tế, bài học thực hành tốt nhất và kinh nghiệm của các quốc gia phát triển trong quản lý hoạt động đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, quản lý KH&CN, từ đó đóng góp tốt hơn cho chất lượng và hiệu quả của các chính sách phát triển KH&CN và đổi mới sáng tạo gắn với tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững ở Việt Nam.

Trong suốt 3 tiếng thuyết trình tại Bộ Khoa học và Công nghệ với chủ đề “Đổi mới sáng tạo với tăng trưởng kinh tế – Bối cảnh mới của thế giới và các khuyến nghị với Việt Nam”, nhà tư vấn chiến lược về đổi mới sáng tạo Göran Roos đã sử dụng khối dữ liệu khổng lồ cùng nhiều ví dụ sinh động để chỉ ra các thách thức cũng như cơ hội cho Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

Buổi thuyết trình có sự tham dự của toàn bộ lãnh đạo và các cán bộ chủ chốt của Bộ KH&CN. Bộ trưởng Chu Ngọc Anh tham dự và đánh giá buổi thuyết trình là “dịp hết sức quý báu để cùng nghiên cứu, trao đổi và tham vấn chính sách với Giáo sư Göran Roos”, trong bối cảnh Việt Nam đang có nhiều chủ trương, chính sách thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo như một trong những đột phá chiến lược trong công cuộc tái cấu trúc kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Kinh tế Việt Nam đang ở thời điểm then chốt

Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh trao đổi với Giáo sư Goran Roos. Ảnh: Loan Lê.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh trao đổi với Giáo sư Göran Roos. Ảnh: Loan Lê.

Với phong thái trình bày hấp dẫn, Giáo sư Göran Roos đã dựng lại bức tranh thế giới đang dịch chuyển sang hướng công nghệ số và các nền kinh tế đều gặp phải ít nhiều những thách thức, đặc biệt là các nền kinh tế vốn tăng trưởng chủ yếu dựa vào chi phí sản xuất rẻ và tạo ra những sản phẩm đơn giản. Dẫn chứng bằng bản đồ tổng thể trình độ phát triển của các quốc gia, Giáo sư Göran Roos hóm hỉnh cho rằng Việt Nam có cả những dữ kiện “thú vị và không thú vị cho lắm”.

Sự “không thú vị” theo ông là việc kinh tế Việt Nam đang có vị thế thấp, chủ yếu sản xuất chế tạo ra các sản phẩm đơn giản và “hiện không còn là quốc gia có lợi thế về chi phí sản xuất thấp như trước”. Trong khi đó, các ngành sản xuất lợi thế của Việt Nam là dệt may và thủy sản “lại không giúp cộng hưởng phát triển các ngành khác được nhiều”. Do vậy, theo Giáo sư Göran Roos, Việt Nam đang đứng trước “giai đoạn then chốt và các quyết sách vào giai đoạn này sẽ tác động đến các mục tiêu lợi nhuận dài hạn của đất nước”. Nhưng bên cạnh đó, ông đánh giá nền kinh tế Việt Nam cũng có dữ kiện “thú vị” là đang có nhiều cơ hội để chuyển dịch sang sản xuất các sản phẩm phức hợp có hàm lượng công nghệ cao, từ đó có động lực mới để tăng trưởng.

Sản phẩm phức hợp mang lại thịnh vượng

Giáo sư Göran Roos đặc biệt nhấn mạnh đến khái niệm “nền kinh tế phức hợp” đang tạo ra sự thịnh vượng của các quốc gia. Theo Chỉ số kinh tế phức hợp (ECI) năm 2010, Việt Nam đứng ở vị trí thứ 98 của thế giới do có khoảng 70% sản phẩm xuất khẩu nằm trong nhóm thấp nhất của thang đánh giá độ phức tạp như dệt may, da giày… Trong khi đó, các sản phẩm xuất khẩu có độ phức tạp cao như đồ điện tử lại chủ yếu là gia công cho các tập đoàn nước ngoài và có rất ít sản phẩm được nghiên cứu và phát triển ở Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, Giáo sư Göran Roos khuyến nghị Việt Nam cần đạt được 4 mục tiêu về chính sách để có thể chuyển dịch được sản phẩm và nền kinh tế, tạo động lực tăng trưởng mới. Thứ nhất là gia tăng sự phát triển của nền kinh tế phức hợp bằng các sản phẩm và dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao. Thứ hai là tăng cường việc ứng dụng công nghệ số trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế. Thứ ba là phải tập trung vào ngành sản xuất chế tạo trong khi ngành dịch vụ cũng phải liên kết trực tiếp hoặc gián tiếp với sản xuất chế tạo. Thứ tư là phải đạt được sự cân bằng trong việc hướng tới nền kinh tế ở trình độ cao.

Giáo sư Goran Roos thuyết trình tại Bộ Khoa học Công nghệ. Ảnh: Loan Lê

Giáo sư Göran Roos thuyết trình tại Bộ Khoa học Công nghệ. Ảnh: Loan Lê

Ngoài những khuyến nghị này, Giáo sư Göran Roos còn tập trung phân tích “năng suất lao động là yếu tố then chốt” của sự tăng trưởng. “Năng lực cải thiện mức sống người dân của một nước gần như phụ thuộc hoàn toàn vào việc nước đó có năng lực gia tăng sản phẩm làm ra trên mỗi lao động như thế nào”, ông nhấn mạnh. Theo ông, hiện năng suất lao động của Việt Nam đang ở mức thấp so với các nước trong khu vực và để tăng năng suất lao động, Việt Nam cần phát triển một loạt các yếu tố như đổi mới sáng tạo, năng lực quản lý, năng lực học hỏi, khả năng cạnh tranh…

Giáo sư Göran Roos là nhà tư vấn chiến lược hàng đầu thế giới về chính sách phát triển kinh tế, công nghiệp và đổi mới sáng tạo. Ông từng làm việc tại trên 50 nước và hiện là chuyên gia tư vấn chiến lược cho chính quyền bang Nam Australia, Australia. Buổi thuyết trình của Giáo sư Göran Roos nằm trong khuôn khổ hoạt động đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ hoạch định chính sách của Việt Nam về quản trị đổi mới sáng tạo, thuộc Chương trình Đối tác đổi mới sáng tạo Việt Nam – Phần Lan giai đoạn II (IPP2).

Giáo sư Göran Roos đang là thành viên của Hội đồng Phát triển kinh tế Nam Australia, giáo sư tại Trung tâm đổi mới sáng tạo, thương mại và doanh nghiệp, Đai học Adelaide, Nam Australia, giáo sư tại Đại học kinh doanh Sydney thuộc Đại học công nghệ, Australia…

Ngoài ra, ông cũng là thành viên thuộc Học viện khoa học, công nghệ và kỹ thuật Australia, thành viên của Học viện Khoa học kỹ thuật hoàng gia Thụy Điển, thành viên của Nhóm các nhà lãnh đạo công nghiệp sản xuất hỗ trợ cho Thủ tướng, là thành viên Hội đồng và chủ tịch của Trung tâm quốc tế VTT tại Phần Lan, giáo sư thỉnh giảng về quản trị đổi mới sáng tạo và đổi mới sáng tạo mô hình kinh doanh tại Trung tâm nghiên cứu công nghệ VTT, Phần Lan…

Hiện giáo sư Goran là nhà sáng lập và đồng sáng lập của nhiều công ty trên nhiều nước. Ông đã làm việc tại trên 50 nước, tư vấn về chính sách và chiến lược phát triển kinh tế, công nghiệp và đổi mới sáng tạo cho Chính phủ của nhiều nước trên thế giới như Australia, Áo, Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy, Anh, Singapore…

Giáo sư Goran còn là tác giả, đồng tác giả của hơn 100 cuốn sách, chương sách, các báo cáo khoa học về Chính sách công nghiệp, chiến lược, quản trị đổi mới sáng tạo, vốn trí tuệ….

Ông được vinh danh là một trong 13 nhà chiến lược có ảnh hưởng nhất thế kỷ 21 bởi tạp chí kinh doanh Tây Ban Nha Direccion y Progreso.

Trong chuỗi hoạt động hỗ trợ xây dựng năng lực của Chương trình IPP2, vào giữa tháng 9 tới đây, ông Esko Aho – cựu Thủ tướng Phần Lan – cũng sẽ tới Bộ Khoa học và Công nghệ để chia sẻ kinh nghiệm của Phần Lan trong phát triển kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo. Ông Esko Aho là chuyên gia hàng đầu của Phần Lan và EU về chính sách phát triển kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ông đã tham gia nhóm chuyên gia xây dựng chính sách cho EU thúc đẩy nghiên cứu và tăng cường hiệu năng cho đổi mới sáng tạo, chủ tọa nhóm nghiên cứu đề xuất chiến lược đổi mới sáng tạo quốc gia của Phần Lan 2008.

Bài gốc được đăng tại báo Khoa Học và Phát Triển