Thông điệp đầu Xuân Đinh Dậu của Bộ trưởng Chu Ngọc Anh

“Chúng ta cần dũng cảm thay đổi, trước hết trong tư duy chiến lược về quản lý hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo” – Bộ trưởng Chu Ngọc Anh viết trong thông điệp đầu năm gửi tới cộng đồng nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nhân

L.T.S: Bên thêm Xuân mới Đinh Dậu, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh đã gửi thông điệp đầu năm, khẳng định “Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng lực lượng khoa học và công nghệ và các doanh nghiệp Việt Nam” để khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng của doanh nghiệp và nền kinh tế. Khoa học và Phát triển trân trọng gửi tới quý bạn đọc toàn văn bài viết của đồng chí Chu Ngọc Anh – Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đồng chí Chu Ngọc Anh - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ

Đồng chí Chu Ngọc Anh – Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc ngành khoa học và công nghệ đầu năm 2017, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: “Uy tín của sản phẩm, sự vươn lên tầm toàn cầu của doanh nghiệp là nhờ dựa vào khoa học và công nghệ” và “Đầu tư của doanh nghiệp là nòng cốt cho phát triển khoa học và công nghệ”.

Thông điệp của người đứng đầu Chính phủ đối với cộng đồng khoa học – công nghệ và doanh nghiệp Việt Nam rất sâu sắc và rõ ràng: khoa học và công nghệ là động lực tăng trưởng của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập và vì vậy, doanh nghiệp phải là chủ thể chính đầu tư cho khoa học và công nghệ để đủ năng lực cạnh tranh quốc tế và vươn ra thị trường toàn cầu. Đối với lực lượng khoa học và công nghệ, con đường ngắn nhất để để chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị gia tăng cho xã hội là song hành cùng doanh nghiệp, giải quyết vấn đề của doanh nghiệp, chia sẻ lợi ích cùng doanh nghiệp.

Ngày nay, khi cần các hình mẫu doanh nghiệp thành công vươn tầm quốc tế nhờ đầu tư mạnh cho khoa học và công nghệ, chúng ta có thể tự hào xướng danh các tập đoàn lớn trong nước mang thương hiệu Việt như Viettel, FPT, Vinamilk,… Trong năm 2016, số lượng doanh nghiệp mới thành lập của Việt Nam tăng ký lục với hơn 110 nghìn doanh nghiệp và quy mô vốn tăng 48%.

Đây là tín hiệu mừng hứa hẹn sự khởi sắc của nền kinh tế vì số lượng doanh nghiệp gia tăng sẽ tạo nhiều cơ hội việc làm và sản phẩm, dịch vụ mới cho xã hội. Chúng ta sẽ vui mừng hơn nếu chất lượng của các doanh nghiệp Việt Nam cũng được gia tăng mạnh mẽ với ngày càng nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp dựa trên đổi mới sáng tạo, thương mại hóa kết quả khoa học và công nghệ, khai thác tài sản trí tuệ hay mô hình kinh doanh mới.

Bối cảnh tự do hóa thương mại và cạnh tranh toàn cầu khốc liệt đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải có năng lực cạnh tranh quốc tế và khu vực, đồng thời, tác động tất yếu của làn sóng cách mạng công nghiệp 4.0 buộc các doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới để ứng phó được với các thách thức lớn chưa từng có.

Phép thử đối với khoa học và công nghệ Việt Nam là làm sao góp phần gia tăng số lượng các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng cao, có sản phẩm và dịch vụ xuất khẩu được ra thị trường quốc tế, để đến năm 2020, Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp, mà quan trọng hơn, có một lực lượng doanh nghiệp thực sự mạnh, đủ năng lực cung cấp các sản phẩm và dịch vụ mang thương hiệu Việt với chất lượng và độ tinh xảo cao, chiếm lĩnh được thị trường toàn cầu.

Để đạt được mục tiêu đó, chúng ta cần dũng cảm thay đổi, trước hết trong tư duy chiến lược về quản lý hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Đầu tư cho khoa học và công nghệ không chỉ là chi tiền cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (R&D) để tạo ra tri thức mà quan trọng hơn, cần đầu tư cho đổi mới sáng tạo (Innovation) và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu để biến tri thức trở lại thành tiền và giá trị gia tăng cho xã hội.

Các chỉ số chính để đo lường hiệu quả của hoạt động khoa học và công nghệ (KPIs), bên cạnh số lượng bài báo và sáng chế như hiện nay, cần bổ sung các chỉ số thực dụng hơn về doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được thành lập trên cơ sở kết quả nghiên cứu, cơ hội việc làm, doanh thu, đặc biệt là sản phẩm, dịch vụ mới cung cấp cho thị trường, người dân và xã hội. Đó cũng là mục đích và sứ mệnh của một nền khoa học và công nghệ vị nhân sinh khi kết quả và hiệu quả của hoạt động nghiên cứu được đo lường gián tiếp bằng các sản phẩm, dịch vụ mới an toàn và chất lượng cho người dân trong nước, có độ tinh xảo và tính cạnh tranh cao để vươn ra thị trường quốc tế.

Vai trò đầu tư của doanh nghiệp và xã hội trong chuỗi hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo nói trên là vô cùng quan trọng. Nhà nước có thể đầu tư cho hoạt động nghiên cứu, từ nghiên cứu cơ bản đến nghiên cứu cơ bản định hướng ứng dụng và một phần của hoạt động nghiên cứu ứng dụng. Tuy nhiên, để đưa các kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường, ứng dụng được trong hoạt động sản xuất, kinh doanh để tạo thành sản phẩm, dịch vụ mới và giá trị gia tăng cho xã hội, thì cần sự đầu tư có trách nhiệm của các lực lượng xã hội, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng nhất.

Hơn bao giờ hết, chúng ta cần cơ chế đối tác hợp tác công – tư thực sự hiệu quả để huy động nguồn lực đầu tư cho khoa học – công nghệ, trong đó các bên tham gia ý thức được rõ trách nhiệm và lợi ích của mình. Lợi ích của doanh nghiệp gắn liền với đầu tư trực tiếp của doanh nghiệp cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, đối với khu vực công, bao gồm cả các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, cần nhận thức rõ sứ mệnh “kiến tạo” và trách nhiệm xã hội của mình là mang lại các lợi ích thiết thực, mang tính chiến lược cho người dân, cộng đồng và đất nước.

Với tinh thần đó, bước sang năm 2017, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng lực lượng khoa học và công nghệ và các doanh nghiệp Việt Nam, tăng cường đối thoại và hợp tác, để triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ khoa học và công nghệ giải quyết được các nhu cầu bức thiết từ thực tiễn phát triển đất nước, ngành, lĩnh vực, đưa khoa học và công nghệ đóng góp mạnh mẽ hơn tới năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân./.

 

Nguồn từ báo Khoa học và Phát Triển